Wanneer weten we het dan?

Ik heb de afgelopen weken meerdere keren dezelfde zin gehoord, van ondernemers, van managers, van mensen die ik adviseer: ‘Maar wanneer weten we het dan?’ Ze bedoelen: wanneer is duidelijk wie er wint, welke tools blijven, waar je nu echt op moet inzetten. Het antwoord dat ik steeds vaker geef, en dat Benedict Evans deze week opnieuw onderbouwde met tien jaar aan data: dat moment komt niet. Je moet beslissen terwijl je het niet weet.

Evans werkte 25 jaar als analist in aandelenonderzoek, strategieconsulting en als partner bij Andreessen Horowitz, een van de invloedrijkste durfkapitaalfondsen in Silicon Valley. Twee keer per jaar publiceert hij een macro-analyse over de richting waarin technologie zich ontwikkelt. Zijn presentatie uit 2013, ‘Mobile Is Eating the World’, werd verplichte kost terwijl de opkomst van smartphones nog volop gaande was. Zijn wekelijkse nieuwsbrief bereikt zo’n 200.000 lezers, en wanneer hij iets publiceert, lezen serieuze mensen in de technologiesector het aandachtig. Zijn nieuwe presentatie, ‘AI Eats the World’, is de meest invloedrijke die hij tot nu toe heeft gemaakt, omdat hij niet uitlegt dat AI revolutionair is. Hij dwingt je om te kiezen op welk onderdeel van die revolutie jij inzet.

Elke platformtransitie verslaat zijn voorganger

Evans opent met een ongemakkelijke herinnering. Elke tien tot vijftien jaar herschrijft een nieuwe platformgeneratie de regels van de vorige, en de winnaars van de vorige ronde overleven dat zelden. Mainframes naar pc’s. Pc’s naar web. Web naar mobiel.

Microsoft had in 2000 vrijwel volledige controle over de wereldwijde computerindustrie. In 2025 bezetten ze minder dan 15% van alle computerapparaten. Niet omdat Windows slechter werd, maar omdat de iPhone opnieuw definieerde wat een computer is, en Microsoft daar geen antwoord op had. De CEO’s die nu honderden miljarden investeren in AI-infrastructuur hebben die grafiek bestudeerd. Zuckerberg zei dat het slechtste scenario is dat ze ‘gewoon een paar jaar vooruit hebben gebouwd.’ Dat zijn geen zelfverzekerde uitspraken. Dat zijn uitspraken van mensen die weten wat er gebeurt met bedrijven die niet voorbereid zijn.

700 miljard dollar, en nog geen duidelijk antwoord

Meta, Microsoft, Alphabet en Amazon geven in 2026 samen bijna 700 miljard dollar uit aan kapitaalinvesteringen. Ter vergelijking: de volledige wereldwijde telecomsector geeft jaarlijks zo’n 300 miljard uit. Deze bedrijven zijn in korte tijd verschoven van lichte softwarebedrijven met hoge marges naar iets wat meer lijkt op zware industrie. Je kunt de datacenters niet weer verkopen als de aanname verkeerd blijkt. Dit is een eenrichtingsdeur.

Wat Evans daarbij opmerkt is het diepere probleem: al dat geld garandeert niet dat je de waarde vangt die erdoorheen stroomt. Hij vergelijkt het met telecominfrastructuur. Het mondiale mobiele dataverkeer explodeerde gedurende vijftien jaar. Tegelijkertijd bleven telecomaandelen wereldwijd vrijwel stilstaan. De bedrijven die de buizen bouwden, vervoerden alle waarde maar legden er nauwelijks iets van vast.

900 miljoen gebruikers, en toch een woordenboek

Dan een dia die mij bijbleef. ChatGPT heeft meer dan 900 miljoen wekelijkse actieve gebruikers. Maar uit OpenAI’s eigen gebruiksdata blijkt dat voor minstens 80% van die gebruikers het totale gebruik in heel 2025 onder de duizend prompts bleef. Minder dan drie per dag!

Voor de meeste mensen die ChatGPT ‘gebruiken’ is het iets dat ze af en toe openen. Zoals een woordenboek. Niet zoals hun telefoon.

Product-market fit ontstaat wanneer mensen iets dagelijks gebruiken zonder eraan herinnerd te hoeven worden, wanneer ze luid klagen als het uitvalt. Dat geldt op dit moment duidelijk voor één categorie: softwareontwikkeling. Voor alle andere domeinen moet de sprong van pilot naar productie nog grotendeels worden gemaakt. Dat herken ik in mijn eigen werk. Vrijwel elk bedrijf dat ik spreek heeft pilots lopen. Bijna niemand heeft iets dat op grote schaal draait en de manier van werken structureel heeft veranderd. Pilots zijn eenvoudig te starten en moeilijk te stoppen. Van pilot naar productie gaan betekent werkprocessen opnieuw ontwerpen, mensen omscholen en accepteren dat het model soms fouten maakt. Dat is een ander soort beslissing.

Modellen worden commodity. Accepteer het.

De benchmarkscores van de toonaangevende modellen (OpenAI, Anthropic, Google en Meta) convergeren. Voor de meeste algemene toepassingen zijn ze inmiddels functioneel uitwisselbaar. En er zijn geen netwerkeffecten. Een model wordt niet beter omdat meer mensen het gebruiken.

Dat heeft directe gevolgen voor de huidige waarderingen. OpenAI en Anthropic worden elk gewaardeerd op zo’n 850 tot 900 miljard dollar. De totale beurswaarde van alle door durfkapitaal gefinancierde internetintroducties tussen 1995 en 2000, de volledige dotcomzeepbel, bedroeg omgerekend zo’n 780 miljard dollar. Twee bedrijven, elk meer waard dan een heel tijdperk van internetinvesteringen, in een laag die een commodity aan het worden is. Evans schetst drie manieren waarop die rekensom kan kloppen. Hij kiest geen van de drie. ‘Niemand weet iets,’ sluit hij af.

Beslissen terwijl je het niet weet

En dan is het verleidelijk om daar te stoppen. Niemand weet het. Dus wachten we.

Maar dat is niet wat Evans zegt. En het is ook niet wat de geschiedenis zegt.

Het internettijdperk bracht eerst AOL, Yahoo en PointCast voort voordat Google verscheen. Het mobiele tijdperk bracht eerst WAP en Nokia voort voordat de iPhone verscheen. Elke platformtransitie kent valse starts en een lange periode van echte onzekerheid. Die onzekerheid is niet het teken dat er nog niets te doen is. Het is de normale toestand van een transitie die halverwege is.

De accountant die in 1979 VisiCalc zag en begreep wat het betekende, bouwde iets blijvends op. Evans sluit daar zijn presentatie mee af, maar vertelt niet wat die accountant precies deed. Ik denk dat hij niet wachtte tot het zeker was. Hij pakte het op, leerde wat het deed in zijn eigen werk, en bouwde van daaruit verder. Niet de winnende laag voorspellen. Niet de juiste tool kiezen voor de komende tien jaar. Gewoon eerder beginnen met leren dan de meeste anderen.

Dat is het enige antwoord dat op dit moment beschikbaar is. En eerlijk gezegd: het is genoeg.